Dossier

Stof in de varkenshouderij

Biologische varkenshouders werken vaak langdurig in de stal vanwege de grote zorg voor de dieren. Daarnaast is strooisel een vereiste in de biologische varkenshouderij. Deze zaken leiden er toe dat biologische varkenshouders aan hoge stofconcentraties blootgesteld worden.

Aanpak stofbron

Stofconcentraties in varkens- en pluimveestallen liggen een factor 10 tot 200 maal hoger dan in de buitenlucht. De belangrijkste bronnen van stof in varkensstallen zijn: huidschilfers, gedroogde mest, voer, strooisel en micro-organismen. Welzijnsvriendelijke huisvestingssystemen met strooisel hebben over het algemeen een hogere stofproductie dan systemen zonder strooisel. Uit epidemiologisch onderzoek blijkt dat gezondheidsklachten van de luchtwegen vaker voorkomen bij varkenshouders dan bij andere beroepsgroepen. Dit pleit voor een aanpak van het stofprobleem bij de bron, zodat de stofconcentratie in de stal wordt verlaagd. Een aantal maatregelen om stofconcentraties en stofbelasting in de biologische varkensstal te verlagen is al toe te passen, andere worden nog praktijkrijp gemaakt.

Direct bruikbare maatregelen

  • Gebruik van adembeschermingsmasker,
  • Voer een scan uit op het bedrijf om de hoeveelheid aanwezig stof te meten en om de mogelijke bronnen daarvan te bepalen,
  • Bij nieuwbouw, verbouw of renovatie:
    • Ventilatiesysteem waarbij verse lucht op de werkgang wordt gebracht,
    • Voerbakken plaatsen in de uitloop,
    • Brijvoer geven ipv droogvoer,
    • Sleepkettingen ipv vijzels,
    • Optimaal hokontwerp voor minimale hokbevuiling
  • Voor bestaande stallen:
    • Wekelijks aanwezig stof nat verwijderen uit centrale gang en werkgangen,
    • Gebruik ontstoft stooisel of stooisel dat van nature weinig stof afgeeft, zoals tarwestro, houtkrullen en vlasstro,
    • Gebruik strooisel van goede kwaliteit,
    • Een dik strooiselpakket houdt het stof vast in de vochtige onderlaag,
    • Voorkomen stofvorming uit mest door te sturen op mestgedrag, roosters met goede mestdoorlaat en mestophoping verdwijnen,
    • Twee maal daags voeren ipv onbeperkte voerverstrekking,
    • Bevorder rustig diergedrag,
    • Werkzaamheden zoveel mogelijk uitvoeren in de uitloop en zo min mogelijk in de afdelingen zijn tijdens stofpieken,
  • Installatie van stofreductietechnieken (nog niet in de varkenshouderij toegepast):
    • Oliefilmsysteem,
    • Ionisatiesysteem,
    • Olierollers/olieborstels,
    • Watervernevelsysteem,
    • Interne luchtfiltratie-units.

Contact

Albert Winkel, Wageningen UR, albert.winkel@wur.nl